Kultura,  sztuki wizualne

Życie jest nudne – wywiad z Noorą Lehtovuori

W czasach, w których trudno już stwierdzić, czy cierpimy z powodu nudy czy przez to, że ciągle dzieje się zbyt dużo, postanowiłam zapytać o to ekspertkę w tym temacie: artystkę Noorę Lehtovuori. Lehtovuori pochodzi z Lahti, a jej pierwotnym medium była fotografia. Obecnie pracuje w różnych technikach, a także zajmuje się wystawiennictwem od strony kuratorskiej.

Inspiracją do podjęcia tematu nudy był dla artystki wyjazd na stypendium do Japonii i tamtejsze pojęcie estetyki wabi-sabi, czyli takiej, która opiera się na niedoskonałości. Powróciwszy do Finlandii, Lehtovuori zorganizowała wystawienniczą trasę Life is Boring — jej część nie odbyła się przez koronawirusa, ale wciąż jest nadzieja, że na ostatnim zaplanowanym przystanku, we wrześniu w Berlinie, ekspozycja będzie mogła zostać otwarta.

Nuda według Lehtovuori i towarzyszących jej artystek (oraz artysty) nie jest oczywista. Może stać się ciekawa czy nawet objawić się jako bunt przeciwko kapitalistycznemu społeczeństwu, w którym każda minuta powinna być maksymalnie produktywna. Zobaczcie sami:

Lubisz nudę?

Noora Lehtovuori: Trudne pytanie. Nie wiem. Chyba nauczyłam się ją lubić, albo raczej akceptować jako część istnienia. Ale zdaję sobie sprawę, że jest wiele rodzajów nudy i w tym sensie to pytanie sprawia mi problem. Coś można początkowo uważać za nudne, ale z czasem odnaleźć w tym nowe wymiary i nowe znaczenia. Jest też taka nuda, jaka zdarza się w wolniejszych momentach życia — w nich miło jest się zatracić i można za nimi wręcz zatęsknić w tym pędzącym społeczeństwie. Ale nawet sama doświadczyłam takich okresów w życiu, które ciągnęły się niemiłosiernie, kiedy ciężar nudy przytłaczał tak, że nawet linia horyzontu wydawała się rozpływać i tych chwil nie chcę romantyzować zachwycając się znudzeniem.

Co nuda oznacza dla ciebie i dlaczego jest interesująca?

Nudę niełatwo jest określić i prawdopodobnie właśnie dlatego mnie zainteresowała. To przeciwność tego wszystkiego, co na ogół uznaje się za wartościowe. Być może da się ją uchwycić, przez to jak używamy słowa „nuda”. Dla mnie przykładowo obrazuje ono coś nieprzyjemnego, bezużytecznego, rozwlekłego, niechcianego, nieciekawego, dusznego, niewydajnego, mechanicznie powtarzalnego, zwykłego, bezbarwnego, bez wyrazu, leniwego, wszechobecnego, odrętwiałego. Inaczej mówiąc, zazwyczaj to, co zostaje w cieniu lub jest bezużyteczne, zaczyna jednak też interesować. Tak samo jak to, kto określa wartość różnych rzeczy.

Jak nuda objawia się w twoich pracach lub na wystawach?

Zawieram w moich pracach moje doświadczenia z nudą i zastanawiam się nad nimi. Weźmy na przykład moją rzeźbę-makramę, która była częścią wystawy w galerii Kanneltalo w Helsinkach. Nazywa się Gdy poddaję się nudzie i ciszy zauważam, że tu jestem — wolność i jej paradoksy (Kun antaudun tylsyydelle ja hiljaisuudelle huomaan olevani tässä –vapaus ja sen paradoksaalisuus) (2020). W tytule chciałam przywołać moje myśli dotyczące rzeźby i uczucia znudzenia.

Kun antaudun tylsyydelle ja hiljaisuudelle huomaan olevani tässä –
vapaus ja sen paradoksaalisuus (2020) (fragment)

Moja objazdowa wystawa Life is Boring jest dialogiem dwójki twórców w przestrzeni wystawienniczej, przestrzeni którą budujemy wspólnie. Do różnych odsłonach tych wystaw chciałam wybrać różnych autorów i autorki i w ten sposób poszerzyć doświadczenie nudy oraz pokazać jej różne odcienie. Dla mnie istotne było także zaprezentowanie różnych technik i sposobów tworzenia sztuki przez jej różne dziedziny.

Czy twoje pojmowanie nudy zmieniło się w czasach koronawirusa?

Moja definicja, czy może powinnam powiedzieć „doświadczanie” nudy zmieniło się, czy raczej poszerzyło. Ten moment globalnego znudzenia, tego, co nazywamy znudzeniem, jest w jakiś sposób wyjątkowe i odmienne niż to, co rozumiałam przez nudę przed koroną — przynajmniej tak to widzę. Za chwilą obecną kryje się wielka zmiana świata i rytmu życia, która wciąż jest dla nas niewiadomą i to też sprawia, że inaczej patrzę na sprawę.

You are not myself – how do you know that I do not know that the fishes are enjoying themselves? (2020)

Zdjęcia dzięki uprzejmości artystki.